Sa Ñeùc doäi aâm
"Theá
giôùi roäng lôùn vaø phöùc taïp tuy raát roõ"
--Marguerite Duras
Kinh ñoäng cô theå tröôùc va ñaäp cuûa ñaát
vaø bieån - -
Toâi ñi chôi xa ñeán Sa Ñeùc tìm chò
Toâi
ñaõ bay qua Thaùi Bình Döông roäng lôùn vaø trong
caêng phaàn aûo nhö toaùn-hoïc
Toâi ñaõ nhieàu laàn leân phaø qua soâng Meâkoâng
moät vuøng nöôùc phieàn haø
cuûa laõng queân vaø ngheøo khoù
vaø laéng nghe doøng soâng
vaø khoùc - -
Toâi tìm thaáy tröôøng tieåu hoïc
vaøng-ñaäu-naønh vôùi nhöõng maûng ngôøi xanh
nôi meï chò töøng daïy
vaø hoâm nay tröôøng nghæ sôùm nhaân dòp leã coå ñoäng yeâu nöôùc
töøng ñaùm baø meï oâng boá
ngoài vaét veûo
noùng ruoät ñôïi chôû con veà - - hoï coù theå chôø
ñôïi
chôø ñôïi chôø
chính Phaät hay Chuùa
hieän thaân
töø buïi
khi thaáy töø xa moät dinh thöï
kieåu Trung Hoa trang trí coâng phu
vôùi nhöõng vieân ngoùi minh hoïa truyeän tranh
toâi nghó
aét ñaáy moät nôi quan troïng
vaø nôi aáy vaãn quan troïng
chính quyeàn bieán toøa nhaø
thaønh ñoàn coâng an
anh coù theå thaáy coâng an boán naêm ngöôøi
ngoài chôi baøi chaân gaùc leân baøn
coâ höôùng
daãn cho toâi hay ñoù nôi ngöôøi tình töøng soáng
laâu ñaøi cuûa thaân phuï ngöôøi tình (moät oâng quan mieàn Sa
Ñeùc)
tin ñöôïc chaêng lôøi coâ aáy
nhöng laâu ñaøi kia (khoâng aûm ñaïm xanh)
maët ñoái maët soâng Meâkoâng döôùi taám bieån ñoàn coâng an
hoï coù nhöõng böùc hình caám khaùc
do may maén (hoaëc leäch ñöôøng) maø coù
Toâi nhìn thaáy boùng linh hoàn chò nhö moät ñöùa beù
y phuïc giaûn dò maàu traéng
böôùc ñi
gaàn nhaø caïnh nhaùnh soâng Meâkoâng thaân quen
vaø toâi coù theå nghe loùc coùc tieáng giaøy chò goõ goùt
nhöõng caùi nhìn ñau ñaùu baùm theo chò nhö ñaùm voû lon keâu loaûng
xoaûng
ôû Vónh Long toâi thaáy chò nhaép ly traø öôùp laøi
ven bôø Meâkoâng maøu baïc
giöõa baàu-trôøi-thì-thaàm moät ngoâi-sao-môùi löôùt xuoáng
leûn vaøo doøng Meâkoâng nhö maùi cheøo
phaûi
chaêng aáy ñieàm baùo
nhöõng côn laûo-ñaûo-say sau naøy trong ñôøi chò?
Sa Ñeùc tænh lò aùm buïi cuûa mieàn Nam
moät tænh nhö nhöõng tænh khaùc nhöng nôi ñaây
moãi teá baøo cô theå toâi ñeàu doõi theo quaù khöù chò
(Chính nôi söông muø Ñoâng Döông taïc hình chò daùng xöông chim
nhöõng giaác mô Baéc Myõ
ñaõ ngaâm u aùm vaøo tuûy toâi)
nhöõng
hoaït ñoäng thôøi thô aáu chò in ñaäm trong
ñoåi thay cuûa khoâng khí nay höôùng daãn toâi
tuûy trong cô theå toâi
tôùi
söï tónh mòch cuûa baøi ca
meâ ñaém ngöôøi daân thöôøng
ñoaïn tuyeät nhöõng cuoäc soáng cao ngaïo
trong moïi thöù
laø keå veà quaù khöù
quaù khöù chò
hieän taïi chuùng toâi:
chôï buùa hoâi haùm om xoøm tieáng caõi nhau
phaø gæ seùt vôùi maùy moùc thôøi tieàn chieán
loø gaïch nhö ñoài hình con kieán coù voøm böï
nôi aáy caùc coâ gaùi vò thaønh nieân ñaøo ñaát
bao tay ñaát seùt tôùi caèm
ñaøn oâng ñaøn baø da nhaên saïm naéng canh giöõ
tinh thaàn Meâkoâng xöa
tröôùc sau
khoâng ñoåi
moät
thaùng sau ôû Haø Noäi toâi bieát tin
qua baùo chí Vieät chò ñaõ
töø traàn taïi Phaùp vaø
ñôøi soáng phöùc taïp cuûa chò
trong nhöõng khoaûnh khaéc
leäch nhòp
hieän tröôùc toâi trong vuõ ñieäu tango